Opieka na nowo

Nagłe pogorszenie zdrowia seniora to sytuacja, która może przydarzyć się każdej opiekunce. Osoby starsze częściej niż młodzi ludzie chorują przewlekle, a do tego przyjmują wiele leków jednocześnie. Zwiększa się więc ryzyko nie tylko zaostrzenia objawów chorobowych, ale też wystąpienia skutków ubocznych lekarstw. Wiele z nich może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Dlatego Ty – jako opiekunka – powinnaś znać zasady pierwszej pomocy i wiedzieć, co zrobić, gdy senior czuje się coraz gorzej.

Zasady pierwszej pomocy w chorobach przewlekłych

Gorsze samopoczucie nie zawsze oznacza potrzebę szybkiego wezwania karetki. Jednak w przypadku chorób przewlekłych warto zachować czujność. Sygnałami alarmowymi będą: nasilająca się duszność, ucisk lub ból w klatce piersiowej, nagła asymetria twarzy i osłabienie ciała po jednej stronie, splątanie, nagła senność albo utrata przytomności, a także silny ból brzucha, krwiste wymioty czy wysoka gorączka. Pamiętaj – nie musisz wiedzieć dokładnie, co się dzieje. Wystarczy, że rozpoznasz zagrożenie, wezwiesz pomoc i rozpoczniesz podstawowe działania ratunkowe. Jak one wyglądają?

• Choroby serca – tu szczególnie niebezpieczny jest zawał. Jego objawem są uciskowe bóle za mostkiem, promieniujące do pleców, żuchwy albo lewej ręki. Chory skarży się na duszność, oblewa go zimny pot, jest blady i przerażony. W takiej sytuacji posadź seniora w pozycji półsiedzącej i staraj się go uspokoić, a następnie rozluźnij ubranie. Jak najszybciej wezwij karetkę i postępuj zgodnie z uzyskanymi informacjami.
• Udar mózgu – tu ważna jest każda minuta. Jeśli zauważyłaś u seniora nagłe opadnięcie powieki i kącika ust, a on sam mówi w sposób bełkotliwy i nie może podnieść ręki lub nogi, niezwłocznie zadzwoń pod 112. Ułóż podopiecznego wygodnie, z lekko uniesioną głową. Kontroluj oddech, nie podawaj jedzenia ani picia, nie podawaj leków przeciwbólowych czy uspokajających. Jeśli dojdzie do drgawek, zabezpiecz głowę miękkim podparciem oraz odsuń niebezpieczne przedmioty. Nie wkładaj seniorowi niczego do ust i nie krępuj jego ruchów.
• Duszność – często jest wynikiem zaostrzenia objawów POChP lub astmy, niewydolności serca, zapalenia płuc, a nawet zatorowości płucnej. Posadź chorego w pozycji z podparciem rąk, rozepnij uciskające ubranie i zachęcaj do wolnego oddychania przez lekko zaciśnięte usta. Jeśli ma zalecony lek doraźny w inhalatorze lub nebulizatorze, pomóż w jego podaniu zgodnie z instrukcją. Jeśli pojawia się sinienie warg, a duszność narasta mimo leków, wezwij karetkę.
• Cukrzyca – tu zagrożeniem jest zarówno hipoglikemia, jak i hiperglikemia. Jeżeli podejrzewasz niedocukrzenie, a senior jest przytomny i potrafi połykać, podaj mu łyżeczkę lub słodki napój. Jeśli osoba starsza wymiotuje, jej oddech ma zapach acetonu, co chwilę prosi o wodę i chodzi do toalety, boli ją brzuch i zasypia, jak najszybciej zadzwoń po pomoc. Może to być kwasica ketonowa albo ciężka hiperglikemia.

Pierwsza pomoc w codziennych sytuacjach

Codzienność również może przynieść ze sobą zagrożenia, o których często nie myślimy. W opiece osób starszych warto mieć na uwadze:

• Upadki – nawet niegroźnie wyglądające potknięcie może skończyć się poważnym urazem. Jednym z nich jest złamanie szyjki kości udowej. W takim wypadku noga bywa skrócona i ustawiona na zewnątrz, a ból nasila się przy próbie ruchu. Jeśli podejrzewasz ten uraz, nie podnoś seniora i nie pozwalaj mu chodzić. Unieruchom kończynę, przykryj kocem i wezwij pomoc. Jeśli wystąpiło krwawienie, uciskaj ranę czystym opatrunkiem. Nie zdejmuj przesiąkniętych warstw, tylko dokładaj kolejne. Upadek może też skutkować urazem głowy. Obserwuj, czy nie występuj: senność, wymioty, zaburzenia pamięci lub silny ból – wtedy od razu wezwij karetkę.
• Zakażenia – u seniorów często mają nietypowy przebieg. Zamiast gorączki może pojawić się nagłe splątanie, apatia, problemy z chodzeniem, nietrzymanie moczu. Gdy oddech staje się szybki, skóra chłodna i wilgotna, a tętno przyspiesza, mogło dojść do sepsy. W takiej sytuacji natychmiast dzwoń pod 112, kontroluj oddech i podawaj płyny doustnie (jeśli podopieczny jest w pełni przytomny).
• Zadławienie – w tym przypadku pomoc wymaga zdecydowania. Jeśli kaszel jest skuteczny, zachęcaj seniora, by kaszlał i nie klep go po plecach zbyt wcześnie. Gdy naturalny odruch nie pomaga, pochyl poszkodowanego, wykonaj pięć energicznych uderzeń między łopatki, a następnie pięć uciśnięć nadbrzusza. Kontynuuj na zmianę, aż do usunięcia przeszkody. Jeżeli senior stracił przytomność, wezwij pomoc i rozpocznij resuscytację – 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 wdechy przez usta. Po każdym cyklu wróć do ucisków aż do przyjazdu ratowników lub powrotu oddechu.
• Napady padaczkowe – podczas drgawek nie przytrzymuj na siłę rąk ani nóg seniora i nie wkładaj mu nic do ust. Podłóż coś miękkiego pod głowę, odsuń meble, mierz czas trwania napadu; jeśli przeciąga się powyżej pięciu minut, powtarza się lub to pierwszy epizod w życiu, wezwij karetkę. Po ustąpieniu drgawek ułóż chorego na boku i kontroluj oddech.

Pierwsza pomoc: przydatne niemieckie zwroty

Rozmowa z dyspozytorem lub ratownikiem medycznym wiąże się z dużym stresem. Do tego często dochodzi bariera językowa. Oto przykłady krótkich, konkretnych zdań, które mogą Ci pomóc.

• Ich rufe wegen eines medizinischen Notfalls an. – Dzwonię w sprawie nagłego wypadku medycznego.
• Ich brauche einen Krankenwagen, bitte. – Potrzebuję karetki.
• Die Patientin ist achtzig Jahre alt. – Pacjentka ma osiemdziesiąt lat.
• Der Patient ist neunundsiebzig Jahre alt. – Pacjent ma siedemdziesiąt dziewięć lat.
• Starke Atemnot. – Silna duszność.
• Brustschmerzen seit zehn Minuten. – Ból w klatce piersiowej od dziesięciu minut.
• Bewusstlosigkeit. – Utrata przytomności.
• Plötzliche Schwäche rechts. – Nagła słabość prawej strony ciała.
• Sie atmet nicht, ich beginne mit Herzdruckmassage. – Ona/On nie oddycha, zaczynam masaż serca.
• Wir sind in der XY-Straße, dritte Etage; die Tür ist offen. – Jesteśmy przy ulicy XY, trzecie piętro, drzwi są otwarte.
• Der Zustand verschlechtert sich. – Stan się pogarsza.
• Blutzucker jetzt einundsechzig Milligramm pro Deziliter. – Poziom cukru we krwi teraz 61 mg/dl.
• Sie nimmt folgende Medikamente, keine Allergien bekannt. – Przyjmuje następujące leki, brak znanych alergii.

Pamiętaj, żeby podczas rozmowy mówić możliwie krótko i zwięźle – to ułatwi dyspozytorowi szybkie zebranie kluczowych danych. Od razu podaj też adres, piętro i kod do domofonu, a także zostaw drzwi otwarte i poinformuj o tym rozmówcę.

Opiekując się seniorem, chcesz być przygotowana na każdą ewentualność i czuć się pewnie, nawet jeśli dojdzie do nieoczekiwanej sytuacji. Ułatwi Ci to kurs pierwszej pomocy – wiele agencji opieki prowadzi takie szkolenia zupełnie bezpłatnie. Na zajęciach nauczysz się praktycznych umiejętności: resuscytacji krążeniowo-oddechowej, użycia defibrylatora (AED), udrażniania dróg oddechowych i układania seniora w pozycji bezpiecznej. Wiedza buduje spokój i pewność siebie. Dzięki temu w chwili próby działasz tak, jak powinnaś, czyli szybko, pewnie i bezpiecznie.