Opieka na nowo

Gotowanie to często jeden z podstawowych obowiązków opiekunki osoby starszej. To ona obmyśla jadłospis, zastanawia się, co będzie smakować podopiecznemu i wreszcie wciela swoje pomysły w życie. Wie przy tym, że od odpowiedniej diety zależy zdrowie seniora, ale nie jest dietetyczką – i często trudno jej dobrze zbilansować obiad czy kolację. W dzisiejszym artykule podpowiemy Ci, jakie składniki powinny znajdować się w posiłkach podopiecznego. Dowiesz się też, jak komponować dietę dla chorego seniora i w jaki sposób dopasować ją do jego trybu życia.

Żywienie seniora: kiedy dieta działa, a kiedy nie

Na samym początku warto podkreślić: jedna uniwersalna dieta dla wszystkich osób starszych nie istnieje. Aby zbudować odpowiedni jadłospis dla seniora, trzeba wziąć pod uwagę kilka kluczowych kryteriów. Chodzi przede wszystkim o choroby przewlekłe, a także nawyki żywieniowe oraz poziom sprawności fizycznej. Osoba z cukrzycą będzie potrzebowała zupełnie innego menu niż senior z osteoporozą czy chorobą wieńcową. Istotny jest też fakt mobilności podopiecznego. Leżąca osoba ma mniejsze zapotrzebowanie kaloryczne, więc często niewiele je, co może prowadzić do niedożywienia. Jednocześnie wzrasta ryzyko odleżyn, co zwiększa zapotrzebowanie na białko. Z kolei senior mobilny i aktywny potrzebuje więcej energii i zwykle ma większy apetyt. Mimo wszystko opiekunka nadal powinna kontrolować, co jej podopieczny je.

Dużą rolę grają tutaj też przyzwyczajenia. Jeśli nagle zmienisz całą dietę seniora, ten może w ramach protestu niemal całkowicie zrezygnować z jedzenia. Dlatego wszelkie zmiany wprowadzaj powoli, stopniowo i staraj się dopasowywać je do upodobań osoby starszej. Weź pod uwagę problemy natury mechanicznej, chociażby z gryzieniem czy połykaniem pokarmu. Senior może na przykład odmówić zjedzenia całego jabłka, ale mus owocowy skonsumuje bardzo chętnie.

Jak dieta wpływa na zdrowie i kondycję seniora?

To, w jaki sposób podopieczny się odżywia, wpływa na jego odporność, sprawność (zarówno fizyczną i psychiczną) oraz na zdrowie. Odpowiednio skomponowane posiłki stabilizują poziom glukozy we krwi, obniżają ciśnienie tętnicze i poprawiają profil lipidowy. Niektóre produkty mogą wręcz zmniejszać stan zapalny w organizmie. Bardzo ważna jest też podaż białka: pomaga utrzymać masę mięśniową i ograniczyć ryzyko upadków oraz utraty samodzielności. A skoro jesteśmy już przy tym temacie, nie należy zapominać o niedoborach witamin i minerałów. Jeśli senior nie dostarcza ich wraz z pożywieniem, może czuć się osłabiony, mieć problemy z pamięcią i koncentracją, a także częściej chorować. Dieta wpływa również na nastrój. Niedożywienie bądź monotonne jedzenie często powoduje apatię i spadek chęci do działania.

Do wspomnianego niedożywienia prowadzi zbyt mała ilość przyjętych kalorii. Objawy to: spadek masy ciała, osłabienie i zwiększone ryzyko powikłań chorobowych. Z kolei nadmiar kalorii, szczególnie pochodzących z cukrów prostych i tłuszczów nasyconych, sprzyja otyłości, cukrzycy i chorobom serca. Warto też wiedzieć, jak komponować posiłki, by uniknąć nieprawidłowych proporcji składników. Niedobór węglowodanów złożonych może powodować wahania poziomu glukozy, niedobór białka – zwiększać ryzyko zaniku mięśni, a brak odpowiedniej ilości błonnika prowadzić do zaparć. Ważna jest także odpowiednia podaż płynów. Jeżeli senior pije za mało, może dojść do odwodnienia. A ono u osób starszych rozwija się szybko i łatwo je przeoczyć.

Zdrowy jadłospis dla Twojego podopiecznego

W codziennym menu osoby starszej powinno znaleźć się przede wszystkim pełnowartościowe białko. Znajdziesz je w chudym mięsie, rybach, nabiale oraz roślinach strączkowych. Niezbędne będą także węglowodany złożone, które zapewniają stabilny poziom energii – czyli produkty pełnoziarniste. Jeśli chodzi o tłuszcze, to warto wybierać oliwę z oliwek, orzechy oraz tłuszcze obecne w rybach morskich. Nie należy też zapominać o warzywach i owocach. Zwłaszcza te pierwsze powinny lądować na talerzu seniora praktycznie w każdym posiłku. Dostarczają one witamin, minerałów i błonnika, potrzebnych do prawidłowego działania całego organizmu. Szczególnie ważne są witamina D, wapń, witaminy z grupy B oraz potas.

Powyższe wskazówki to ogólne zalecenia, które każda opiekunka powinna znać. Schody zaczynają się wtedy, gdy masz pod opieką seniora ze specjalnymi potrzebami. Przedstawiamy zatem dwa specjalistyczne jadłospisy dla osób o określonej kondycji i stanie zdrowia.

Dzienne menu dla leżącego seniora z cukrzycą

• Śniadanie: owsianka na mleku z dodatkiem orzechów i niewielkiej ilości jagód.
• Drugie śniadanie: kanapka z chleba pełnoziarnistego z twarogiem i warzywami.
• Obiad: gotowana pierś z kurczaka z kaszą gryczaną i duszonymi warzywami.
• Podwieczorek: jogurt naturalny bez cukru.
• Kolacja: sałatka z tuńczykiem, jajkiem i warzywami.

Dieta dla cukrzyka powinna opierać się na produktach o niskim indeksie glikemicznym. Należy ograniczyć cukry proste i jeść regularne, mniejsze posiłki. Ważne, by unikać słodzonych napojów i gotowych potraw z cukrem dodanym.

Jadłospis mobilnej osoby z chorobą wieńcową

Tutaj kluczem do sukcesu będzie ograniczenie tłuszczów nasyconych i soli – warto więc unikać smażenia. Jednocześnie dobrze jest zwiększyć w diecie ilość kwasów omega-3.

• Śniadanie: pełnoziarniste pieczywo z pastą z awokado i pomidorem.
• Drugie śniadanie: owoc i garść orzechów.
• Obiad: pieczona ryba z ziemniakami i surówką z warzyw.
• Podwieczorek: kefir lub jogurt naturalny.
• Kolacja: sałatka warzywna z dodatkiem oliwy z oliwek i pestek.

Rola opiekunki w żywieniu seniora

To, jak podopieczny będzie jadł, zależy w dużej mierze od Ciebie. Ty planujesz posiłki, robisz zakupy (albo tworzysz listę produktów) i przygotowujesz dania. Jak zadbać, by senior jadł zdrowe, zbilansowane posiłki? Przede wszystkim zwracaj uwagę na skład kupowanych produktów. Wybieraj świeże, mało przetworzone artykuły i uważnie czytaj etykiety – zwłaszcza gdy osoba starsza ma alergie lub nietolerancje. Unikaj produktów bogatych w sól, cukier i sztuczne dodatki. Zamiast smażyć – gotuj, duś lub piecz. Stworzysz w ten sposób lekkostrawny posiłek odpowiedni dla delikatnego żołądka seniora. Jeśli podopieczny cierpi na brak apetytu, spróbuj podawać mu mniejsze porcje, ale częściej.

Senior nie chce jeść? Zadbaj o to, by posiłki ładnie wyglądały na talerzu, a także o atmosferę podczas jedzenia. Spokój, przyjemna rozmowa i danie, które podopieczny lubi, mogą zdziałać cuda. Jeżeli na początku napotykasz trudności, nie poddawaj się. Pamiętaj: w Twoich rękach leży troska o zdrowie seniora, a właściwa dieta jest jednym z jego elementów.