538 232 352
Dzień opiekunki osoby starszej wypełniony jest obowiązkami. Szykowanie posiłków, pomoc seniorowi w myciu i ubieraniu, zajmowanie się domem, zakupy i wiele innych prac sprawia, że grafik staje się bardzo napięty. Opiekunka jest do tego przyzwyczajona – więc gdy w planie dnia pojawia się punkt „czas wolny seniora”, w jej głowie rodzą się pytania. Czy to oznacza lukę w moim grafiku? Co wtedy robi podopieczny, a co powinnam robić ja? Czy za ten czas dostanę wynagrodzenie? Te wątpliwości są zupełnie zrozumiałe, a dziś na nie odpowiemy. Zapraszamy do lektury!
Obowiązki opiekunki osoby starszej
Zakres zadań opiekunki zależy od stanu zdrowia seniora i indywidualnych ustaleń z rodziną. Zazwyczaj jednak do obowiązków należy: poranna i wieczorna pomoc w higienie, przygotowanie i podawanie posiłków, przypominanie o regularnym braniu leków, pomoc w ubieraniu, mobilizacja ruchowa, utrzymanie porządku w domu. Zdarza się też, że opiekunka towarzyszy seniorowi u lekarza i robi codzienne zakupy. Jak pogodzić ze sobą tak dużą ilość obowiązków? Kluczem jest ustalenie odpowiedniego harmonogramu dnia. Przykładowo:
7:00 – pobudka, poranna toaleta, śniadanie, leki,
9:00-11:00 – wizyta pielęgniarki, prace domowe,
12:30 – obiad, leki i chwila odpoczynku,
14:00 – zajęcia rekreacyjne, spotkania z rodziną, spacer albo aktywność umysłowa,
18:00 – kolacja, leki,
19:00 – toaleta wieczorna, rytuały wyciszające, przygotowanie do snu.
Dzięki przewidywalnemu planowi dnia senior zyska spokój, a Ty – czas na wszystko.
Co dla Ciebie oznacza „czas wolny seniora”? To moment, gdy opiekunka pozostaje obok, a zajęcia wybiera sam podopieczny. Nie wycofujesz się, ale wprowadzasz pomysły seniora w życie oraz dbasz o jego komfort i bezpieczeństwo. Czas wolny staje się więc okazją do budowania relacji. Może to być wspólne czytanie, słuchanie nawzajem swoich opowieści, oglądanie albumów ze zdjęciami, gry planszowe czy nawet pielęgnacja domowych kwiatów. Krótkie, codzienne rytuały wzmacniają poczucie przewidywalności i spokoju.
Ćwiczenia dla seniorów, czyli aktywności umysłowe i fizyczne
Osoby starsze, ze względu na wiek i choroby, nie zawsze chętnie podejmują jakiekolwiek aktywności. Twoim zadaniem jest więc zachęcenie do nich podopiecznego. Najprostszym punktem wyjścia jest tutaj rozmowa. Zapytaj seniora, czego mu brakowało w tym tygodniu, czy chciałby na przykład posłuchać jakiejś piosenki z młodości. Warto stworzyć tak zwane „pudełko wspomnień” i włożyć do niego pamiątki z młodości, zdjęcia, albumy, nagrody, laurki od dzieci i wnuków. Takie drobiazgi ożywiają pamięć i stają się pretekstem do opowiadania historii. Dobrym pomysłem są też gry planszowe typu memory czy klasyczne gry znane seniorowi z młodości.
Ruch jest ważny także w podeszłym wieku. Nie musi być to od razu kilkugodzinny marsz; dbanie o kondycję zaczyna się od drobnych aktywności. Codzienne krótkie rozciąganie, treningi wzmacniające mięśnie i stabilizujące ciało będą doskonałym wyborem. Jakie ćwiczenia polecają fizjoterapeuci? Krążenia nadgarstków, unoszenie barków, powolne przysiady przy oparciu krzesła, skłony z asekuracją, wchodzenie po schodach. Osoby leżące lub jeżdżące na wózku mogą podnosić piłkę gimnastyczną albo toczyć ją stopą, przekładać lekkie woreczki czy przeciągać gumę oporową. Każdy zestaw ćwiczeń powinien być indywidualnie dobrany, poprzedzony rozgrzewką i zakończony spokojnym oddechem.
Jak wspierać seniora i dbać o jego bezpieczeństwo?
Aktywności w czasie wolnym nie zawsze muszą wyglądać tak, jak opisaliśmy w poprzednim akapicie. Doskonałym pomysłem jest wprowadzenie trzeciego rodzaju zajęć dla seniora: związanych z jego dawnym hobby. Pasja i zainteresowania dają poczucie motywacji i celu, które pomagają radzić sobie z szarą, często podszytą chorobami codziennością. Zapytaj więc podopiecznego, czym się kiedyś interesował. Może lubił rysować, pisać opowiadania, wyszywać? Kochał muzykę? Stwórzcie razem playlistę na każdy nastrój. Lubił majsterkować? Zachęć go do zbudowania prostego modelu samolotu czy auta z gotowego zestawu. A może jego pasją były podróże? Załóżcie więc domowy „klub podróżniczy”. Wyciągnijcie z szafy atlas, zbierajcie pocztówki, oglądajcie filmy z różnych zakątków świata. Zaproponuj też seniorowi odkrywanie najbliższej okolicy. Niech na spacerze opowiada, jak zmieniło się miasteczko czy dzielnica, gdzie chodził w dzieciństwie czy jakie tajemnice skrywają jego rodzinne strony.
Niezależnie od tego, jakie aktywności podejmuje senior, priorytetem jest zapewnienie mu bezpieczeństwa. Przy ćwiczeniach i spacerach zadbajcie o stabilne obuwie albo antypoślizgowe skarpetki. W domu usuń luźne dywaniki i miej w zasięgu ręki seniora poręcze naścienne albo balkonik. Przed spacerem sprawdź pogodę, zaplanuj przebieg i czas trasy, zabierz wodę i lekkie przekąski, a także telefon. Jeżeli senior jeździ na wózku, zablokuj hamulce na czas transferu, zapnij mu pas bezpieczeństwa i usuń z drogi do wyjścia wszelkie przeszkody. Przy aktywnościach umysłowych pamiętaj o higienie wzroku i słuchu. Zapewnij osobie starszej odpowiednie światło, a korzystając z ekranów, róbcie regularne przerwy. Słuchawki, z których korzysta podopieczny, powinny mieć regulację głośności.
Zorganizuj podopiecznemu ciekawy czas wolny
Czas wolny powinien być przyjemnością. Nawet najlepszy plan nie zadziała, jeżeli senior nie pała do niego chęcią. Warto proponować różne rozwiązania, ale nie narzucać swojego punktu widzenia. Dobrym pomysłem jest zadanie pytania: „W skali 1-10, na ile ma Pan/Pani ochotę na spacer (malowanie, czytanie książki itp.?) Co musiałoby się stać, żeby było o jeden punkt więcej?” Pamiętaj, że osoba starsza może mieć gorszy dzień – i należy to wtedy uszanować.
Nie obawiaj się też prosić o pomoc rodziny seniora. Bliscy mogą być skarbnicą pomysłów na wspólne spędzanie czasu, a także nieocenionym wsparciem logistycznym. Istnieje duża szansa, że będą w stanie pomóc Ci z podwożeniem podopiecznego na zajęcia, wziąć go od czasu do czasu na spacer czy wspólnie zagrać w grę w niedzielne popołudnie. W ten sposób świat osoby starszej rozszerzy się poza dom i opiekunkę. A jeśli już o tym mowa, w wielu niemieckich miejscowościach działają kluby seniora, biblioteki organizujące spotkania czytelników, parafialne kawiarenki czy ogrody społeczne lub grupy sąsiedzkie. To również doskonały sposób spędzania czasu wolnego.
Wypełnienie czasu wolnego seniora to jeden z najważniejszych obowiązków opiekunki. Dobrze dostosowane aktywności pomagają mu zachować sprawczość, zdrowie i dobry nastrój. Warto skonsultować pomysły na czas wolny z rodziną, lekarzem i fizjoterapeutą – dzięki temu będziesz mogła zapewnić mu realistyczny i bezpieczny program aktywności.